Eğitim ve Ögretim Eğitim ve Ögretim
4.Sınıf Türkçe Ses Bilgisi Olayları
2010-07-25
tarihinde
4. Sınıf Türkçe Etkinlikleri
kategorisine
yazılı
ekledi.

                                         SES BİLGİSİ                                                                   

Kulağımızla duyabildiğimiz titreşimlereSES deriz.

Seslerin yazıdaki işaretlerine HARF deriz.

Türk alfabesinde 8 ünlü (sesli), 21 ünsüz (sessiz) harf vardır.

Ünlü harfler:………………………………………………………………………

Ünsüz harfler:…………………………………………………………………….

 

Ünlü harfler ile ilgili neler öğrendik?

Ünlü harfler kalın ünlüler ve ince ünlüler diye iki gruba ayrılır.

İnce ünlüler:…………………………..      Kalın ünlüler:…………………………

 

Aşağıda verilen sözcüklerdeki kalın ünlüleri kırmızı kalemle işaretleyiniz.

Gecekondu    dondurma      otomobil        makine                     mayıs            cumartesi

 

Aşağıda verilen sözcüklerdeki ince ünlüleri kırmızı kalemle işaretleyiniz.

Problem         vilayet           tükenmez      hürmet                     köprü             küçük

 

 

Türkçe sözcüklerde ilk hecedeki ünlü kalın ünlü ise bundan sonraki hecelerdeki ünlülerin de kalın ünlü olması gerekir. Sözcüğün ilk hecedeki ünlü ince ünlü ise diğer hecelerindeki ünlülerin de  ince olması gerekir. Türkçe’ yi başka dillerden ayıran bu özelliğe BÜYÜK ÜNLÜ UYUMU denir.

 

Birleşik sözcükler, dilimize yabancı dillerden girmiş sözcükler, Türkçe olduğu halde zamanla ses değişimine uğramış sözcükler büyük ünlü uyumuna uymaz. Sonuna-yor ,-ken ,-ki, -leyin  ,-daş ,-imtrak eklerini alan sözcüklerde büyük ünlü uyumu aranmaz

 

Aşağıdaki sözcüklerden büyük ünlü uyumuna uyanların altını kırmızı kalemle çiziniz.

 

Oduncu         otomobil        yağmur          horoz             doktor            sürahi

 

Şemsiye         kitap              haziran                     dede              büyüteç         kuzen

 

Mandalina     kaldıraç          Kocaeli          akşamleyin    mavimtrak     bitkisel

                               

Ünsüzlerle İlgili Neler Öğrendik?

Yumuşak ünsüzler:…………………………………………………..

Sert ünsüzler: ………………………………………………………….

 

Ünsüzlerin benzeşme kuralı (Ünsüz sertleşmesi)

Türkçe sözcüklerin sonunda b,c,d,g harfleri bulunmaz. Kelimelerin sonunda p,ç,t, k sert ünsüzleri bulunur.

Sözcüklerde ç,f,h,k,p,s,ş,t sert ünsüzlerinden sonra gelen c,d,g harfleri ç, t,k sert ünsüzlerine dönüşür. Bu kurala ünsüzlerin benzeşme kuralı (Ünsüzlerin sertleşmesi ) denir.

 

Aşağıdaki sözcüklerden ünsüz benzeşmesi olan sözcükleri işaretleyiniz.

Kitapçı                     masayı                     çiçekçi           simitçi           ağaçta            kalemi

Pişkin            yürekten        balıkçı           yorgancı        taşkın            kapıcı

Halkçı            yatkın            ulustan                     meyvesi         telaştan          hoşafta

 

 

 

 

Sert Sessizlerin (p,ç,t,k) Yumuşama Kuralı

Kelime sonlarına gelenp,ç,t.k ünsüzleri, kendilerinden sonra gelena,e,ı,i,o,ö,u,ü ünlüleriyle başlayan bir ek alıncap harfib, ç harfic, t harfid, k harfi g veyağ olur. Bu dil olayınasert sessizlerin yumuşaması denir.

          

Aşağıdaki sözcüklerden sert sessiz yumuşaması olan sözcükleri işaretleyiniz

Çoraba                     kitabı             televizyonu              cevabı            defteri            kitaba

Ağacı             yamaca          amacı                       telefonu         kulacı            araca

Giysiyi                     icadı              tadı                          sokağa           kaçağı            salçayı

Ünlü Düşmesi Nasıl Olur?

Çoğu   iki heceli kelime ünlü ile başlayan bir ek aldığında, ikinci hecesindeki ünlü düşer. Buna ünlü düşmesi denir. Ünlü düşmesine ses düşmesi veya hece düşmesi de denir.

 

Aşağıdaki sözcüklerden ünlü düşmesi olan sözcükleri işaretleyiniz.

Ağzı               bebeği            beyni             defteri            resmi             şehri  

Burnu            göğsü            yaprağı          aklı                ömrü             gözü

Alnı               sabrı              farkı              izni                ilmi               sevgi

Kaynaşma Nedir?

Son hecesi ünlü harf ile biten bir kelimeye  ünlü harf ile başlayan bir ek geldiğinde araya ünsüz bir harf girer. Bu ses olayına kaynaşma denir. Araya giren sese de kaynaştırma harfi denir. Türkçe’ de dört tane kaynaştırma harfi vardır. Bunlar: y, ş,s  ,n harfleridir.

 

Aşağıdaki sözcüklerdeki kaynaştırma harflerini bulup işaretleyiniz.

Kedinin         ikişer             pençesi          kasası            yasaya           taklanın

Yedişer          masayı                     dünyayı         taklanın         fareyi             örgünün       

 

Alfabetik Sıralama (Abecesel Sıralama) Nasıl Yapılır?

 

Sözlük, yazım kılavuzu ve ansiklopediler alfabetik sıraya göre hazırlanırlar.. Sözcükleri alfabetik sıraya göre sıralamak için önce ilk harflerine bakılır. Hangi sözcüğün ilk harfi alfabede önce ise o sözcük önce gelir. Sözcüklerin ilk harfleri aynı ise sözcükler ikinci harflere bakılarak alfabetik dizilirler. İkinci harfleri de aynı ise üçüncü harflerine göre alfabetik sıralanırlar.

Aşağıdaki sözcükleri sözlük sıralamasına uygun yazalım.

Kaya              sıra                fare                zebra             baykuş

………………………………………………………………………….

 

Karavana       kıyafet           koğuş            köprü             kağıt

………………………………………………………………………….

 

 

Çözüm                     çözülmek       çözelti           çörek             çöplük

…………………………………………………………………………

 

Ortanca         ortak              ortam            ortalık            ortaya

…………………………………………………………………………

 

Sirke              sinek             siper              sipariş            silecek

……………………………………………………………………..                    devamı dosyada

Facebook'ta Paylaş 4.Sınıf Türkçe Ses Bilgisi Olayları Google'da ara FriendFeed'de paylaş 4.Sınıf Türkçe Ses Bilgisi Olayları İndir


Bu program hakkındaki düşünceleriniz?