Eğitim ve Ögretim Eğitim ve Ögretim
4.Sınıf Türkçe Çekim Ekleri Etkinliği
2010-07-24
tarihinde
4. Sınıf Türkçe Etkinlikleri
kategorisine
yazılı
ekledi.

ÇEKİM EKLERİ
    Rıfkı, çiçeklerin yanına gitti.
Yukarıdaki cümlede,altı çizili ekler,kelimelerin anlamlarını değiştirmemiştir.Kelimelere
işlerlik kazandırmış ve kelimeler arasında bağlantı kurmuştur.
    Kelimelerin anlamlarını değiştirmeyen eklere çekim eki denir.
                                           Başlıca Çekim Ekleri
Adın Durum( Hal) Ekleri:  İsimleri(adları) ,cümledeki görevlerine uygun hale getirir.
           Kalem-i    kalem-e    kalem-de    kalem-den
    Dolab-a    dolab-ı    dolap-ta    dalap-tan
Çoğul Ekleri : İsimlere çoğulluk anlamı verir.
    Çiçek-ler        çocuk-lar
Zaman Ekleri:  Eylemlerin ne zaman gerçekleştirildiğini belirtir.
    Yap-tı    yap-mış  (geçmişte)
    Yap-ıyor     (şimdi)
    Yap-acak    (gelecekte)
Kişi Ekleri : Eylemin kim ya da kimler tarafından gerçekleştirildiğini belirtir.
      Gel-d-im (ben)    gel-d-ik  ( biz )    gel-d-in  ( sen )     gel-d-iniz  (siz)
Aitlik ( iyelik ) Ekleri  : Varlıkların kime ait olduklarını belirtir.
    Bahçe-imiz  (bizim bahçemiz)    bahçe-niz  (sizin bahçeniz )
    Bahçe-m ( benim bahçem )        bahçe-s-i  (onun bahçesi )
Soru Eki:  Cümleye soru anlamı kazandırır.
       Yaptın mı?        Sordun mu?             Gelecek misin?
Olumsuzluluk Ekleri:  Eylemin yapılmadığı ya da yapılmayacağını belirtir.
   Gülmedi.        Okumadı.        Kaçmıyor.        Yapmaz.    
DİKKAT:   Bir kelime birden fazla çekim eki alabilir.
              Çocuklarımız------------------  çocuk          -lar            - ımız
                                                                 Kök           çekim eki           çekim eki

      Bir kelime hem yapım eki hem de çekim eki alabilir.Bu durumda önce yapım eki sonra çekim eki eklenir.
       Vatandaşlar-------------------  vatan             - daş                        -  lar
                                                                Kök                yapım eki              çekim eki
                 Aşağıdaki kelimelerin köklerini ve eklerini örnekteki gibi gösteriniz.
  KELİME                                 KÖK                   YAPIM EKİ                     ÇEKİM EKİ    
   Saygılar                 say            -gı                  -lar
   Çantayı                                  ………                  ………                               ……..
    Bilgili                                     ……...                  ………                               ……..
   Sebzeciler                              ………                  ………                               ……..
   Sobacının                               ………                 ………                                ……..
   Balıkçılar               ………              ………                                ……..
   Tuzluktan                              ………                 ……….                               ……..
   Kalemlikte                             ………                 ……….                               …….
         Aşağıdaki kelimelere eklenen çekim eklerini gösteriniz.Kelimenin kattığı anlamı belirtiniz.
     KELİME               ÇEKİM EKİ                 KATTIĞI ANLAM
    Sınıfımız                  -ımız                     Sınıfın kime ait olduğunu belirtiyor.   
    Köyünüz                 ……………………………………………………………………
    Temizledim.            …………………………………………………………………………
    Sulamadı                …………………………………………………………………………
                                       YAPILARINA GÖRE KELİMELER
                Üçe ayrılır. Basit kelime, türemiş kelime,birleşik kelime…
                                                BASİT KELİME
        Çok güzel bir resim.
Yukarıdaki kelimelerin hiçbiri ek almamış ve kök halde kelimelerdir.
        Çocuklar sınıfa girdi.
“ –lar,  -e(-a), -di”  ekleri çekim ekleridir.Eklendikleri kelimenin anlamını değiştirmezler
       Kök halindeki  ya da yapım eki almamış  kelimelere BASİT KELİME denir.
                TÜREMİŞ KELİME
       Gazete:  Kağıda basılmış yazılı iletişim aracı.
       Gazeteci: Gazetede çalışan ya da gazete satan kişi.
       “gazete” kelimesine eklenen  -ci eki, yapım ekidir ve gazete kelimesinin anlamını değiştirerek başka anlamda bir kelime türetmiştir.
       Yapım eki alarak başka anlamlar kazanmış kelimeler TÜREMİŞ KELİMELERDİR.Türemiş kelimelere gövde de denir.
                        BİRLEŞİK KELİME
       Ayak:  Yürümemize yarayan vücudumuzun bir parçası.
       Kap :  İçine bir şey koymaya yarayan araç.
       Ayakkabı : Ayağı korumak için giyilen deriden yapılmış giysi.Kundura.
       Ayakkabı kelimesi ayak ve kap kelimelerin birleşmesinden oluşmuştur.
       Birden fazla kelimenin birleşip kaynaşmasıyla oluşan kelimelere BİRLEŞİK
KELİME denir.Birleşik kelime anlamca bir tek varlık ya da kavramı karşılar.
            Tavşan + tepe      Dam+ yeri            Anıt+ kabir
                ÇALIŞMALAR
    1)Aşağıdaki kelimelere uygun yapım ekleri ekleyerek kelimeler türetiniz .Türetilen kelimeler ile birer cümle kurunuz.
KÖK            YAPIM EKİ        TÜREMİŞ KELİME            CÜMLE
Sebze              -ci                        sebzeci                        Kapını önünden sebzeci geçti.
Kapı              …………………………………………………………………………………..
Sev                …………………………………………………………………………………..
Taş                …………………………………………………………………………………..
Ev                  ………………………………………………………………………………….
Köy               ………………………………………………………………………………….
Tuz                ………………………………………………………………………………….
    2) Aşağıdaki  birleşik kelimelerin,hangi kelimelerin birleşmesinden oluştuğunu gösteriniz.
          Adapazarı--------………………..                   bilgisayar----------……………………..
    Karabiber--------………………..                    Galatasaray-------…………………….
        Tufanpaşa----------………………..                    Sivri hisar----------……………………
        kahvehane----------…………………                    alabalık------------……………………
        karnıyarık----------………………..                     buzdolabı----------……………………
     3) Aşağıdaki kelimeleri inceleyin.Yapısına göre türlerini belirtin.
  KELİME        BASİT        TÜREMİŞ        BİRLEŞİK
     işci               …………………………………………………………………………….
   yolcular            ……………………………………………………………………………
İmamoğlu            …………………………………………………………………………….
Karadeniz            …………………………………………………………………………….
 masayı               ……………………………………………………………………………..
 çocuklara           …………………………………………………………………………….
KELİME        BASİT        TÜREMİŞ        BİRLEŞİK
Akarsu         ………………………………………………………………………………
Atatürk         ………………………………………………………………………………
Taşlık            ………………………………………………………………………………
Okulum        ………………………………………………………………………………
Kumsal         ………………………………………………………………………………
Simitler        ………………………………………………………………………………
Görevli         ………………………………………………………………………………
Yeryüzü       ……………………………………………………………………………….
Vatansever   ………………………………………………………………………………
Sınıfta          ………………………………………………………………………………
Sabunluk     ………………………………………………………………………………
Türkçe         ………………………………………………………………………………

DİKKAT:  Dilimizde iki ünlü yan yana bulunmaz.Ünlüyle biten bir kelimeye ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde  araya  “   y  , s , n , ş  ” ünsüzlerinden biri gelir.bu ses olyına kaynaştırma denir. Y , S , N , Ş ünsüzlerine de kaynaştırma ünsüzleri denir.
        Kelime          Ek                   Yazılışı
            Düşünce – e     ----------  düşünce-y-e----Araya    y ünsüzü girmiş.
            Çevre   --    i    ----------    çevre -   s- i  ---Araya   s ünsüzü girmiş.
             Çanta  --  ın    ---------    çanta- n-ın    --  Araya  n ünsüzü girmiş.
             İki      --   er     ---------    iki  -   ş – er  --  Araya  ş ünsüzü girmiş.
Dikkat ettiyseniz  y , s, n , ş  ünsüzleri ek olmayıp sadece kelime ile ekleri kaynaştırmaktadır.
                                          ÇALIŞMALAR
         1) Aşağıdaki cümlelerde kaynaştırma harfi bulunan kelimelerin altını çizin.
                        Ömer kapıyı hızla kapattı.
                        Selin kedisine süt verdi.
                        Yusuf babasıyla arabaya bindi.
                        Bütün okul sesini duydu.
                        İkişer ikişer sı raya girin.

           2) Aşağıdaki cümleleri inceleyiniz.Türemiş(yapım eki alarak başka anlam kazanmış)kelimelerin altını çizin.
                  Emin,bugün bir silgi aldı.
                  Fatih, ne kadar dalgınsın.
                  Bu yemek ne kadar tuzsuz olmuş.
                  Simitçi, yağmurlu havada garip garip dolaşıyordu.
                  Türkçe’nin kurallarını bilmezsen,İngilizce öğrenemezsin.
                  Sucunun suluğu düştü kırıldı.
    3) Aşağıdaki kelimeleri inceleyiniz.Birleşik kelimelerin altını çiziniz.
        Annem keşke karnıyarık pişirse.
        Gecekondunun içinde fareler dolaşıyor.
        Geceleri galiba uyurgezer olmuşum.
        Sabahlara kadar ayçiçeği yedik.
        Sivrisinekler yüzünden tatilimiz zehir oldu.
        Yeni gelen hükümet anayasayı değiştirecekmiş
        En çok Çanakkale’yi görmek isterdim.
        Bahçede hanımeli çiçekleri var mı?
        Dumlupınar,Afyonkarahisar hattından zalim düşman kaçıyordu.
4) Aşağıdaki kelimelerin hangisi basit yapılıdır?
A. Evlerimiz        B.Bilgi            C. Karagöz        D. Yaşlı

5) Aşağıdaki kelimelerden hangisi hem yapım eki hem de çekim eki almıştır?
A. Sevgisiz        B.Tatlıcılar        C. Gözlükçü        D. Okuldan

6)  Aşağıdaki cümlede,birden fazla kelimenin birleşmesiyle oluşan bir sözcük vardır?
A.  Adem,sınıfın en yaramaz öğrencisidir.
B.  Kitapçının önünde bir süre bekledim.
C.  Gölde alabalık tuttunuz mu?
D. Hala ödevlerini yapmadın mı ?

7)  Aşağıdaki kelimelerden hangisinin,aldığı ek nedeniyle anlamı değişmemiştir?
A.  Saygılı         B. Dişçinin        C. Sınıfım        D. Tatlıcı

8) “Genç, yaşlı, köylü, kentli birçok insan onu dinliyordu.” Cümlesinde kaç tane türemiş kelime vardır?
A.  1            B.  2            C.  3            D.  4

9)  Aşağıdaki kelimelerden hangisinin yapısı “ alapınar” kelimesinden farklıdır?
A. Başıboş        B. Koltuk        C. Karakol        D. İlkokul

10) Aşağıdaki kelimelerden hangisi birden fazla yapım eki almıştır?    
A. Şekerlik        B. Yolculuk        C. Börekçi        D.  Öğretmenler

11) “Gülendam, çalışkan bir öğrencidir.”cümlesinde hangi sözcük basittir(kök halinde ve yapım eki almamış.)?
A. Gülendam        B. Bir            C. Öğrencidir    D. Çalışkan

12)  Aşağıdaki kelimelere eklenen eklerden hangisi farklıdır?
A. Akıllı        B. Yolculuk        C. Vatandaş        D. Çiçekler

13. “Sesini duydu,…………….anlamamazlıktan geliyor.” Cümlesinde boş bırakılan yere,aşağıdakilerden hangisi yazılır?
A. çünkü        B. Ama        C. Veya        D. İçin

14 “Dinleyicilerin,gözleri kapalıydı ve derin bir uykuya dalmış olduklar horultularından belliydi;……………..Barka Reis onları görmüyordu.” Cümlesindeki boşluğa aşağıdaki
Kelimelerden hangisinin yazımı uygun değildir?
A. ancak        B. Veya        C. Ama        D. Fakat

15. Hangi şıkta kelimeler,aralarındaki anlam ilişkisi yönünden diğerlerinden farklıdır?
A. bayat-taze        B.anı-hatıra        C.cümle-tümce    D.vatan-yurt

Facebook'ta Paylaş 4.Sınıf Türkçe Çekim Ekleri Etkinliği Google'da ara FriendFeed'de paylaş 4.Sınıf Türkçe Çekim Ekleri Etkinliği İndir


Bu program hakkındaki düşünceleriniz?